Vertrek Loco Media Groep legt gevoelig probleem bloot: hoe lokaal blijft de streekomroep nog?

De vorming van streekomroepen moet de lokale journalistiek sterker maken. Maar achter de schermen speelt al langer een fundamentele discussie: wat blijft er over van de lokale identiteit als omroepen uit verschillende gemeenten samen één organisatie moeten vormen? Het besluit van Loco Media Groep uit Oldebroek om de samenwerking binnen Veluwe Randmeer Media Groep (VRMG) te beëindigen, maakt die discussie opnieuw actueel. Want zitten radioluisteraars in Nijkerk eigenlijk wel te wachten op nieuws uit Oldebroek of Nunspeet? En andersom?

Een probleem dat al veel langer speelt

De discussie over de toekomst van lokale radio is niet nieuw. Al jaren wordt in Nederland gewerkt aan een omroepstelsel waarin kleinere lokale omroepen opgaan in grotere streekomroepen.

De gedachte daarachter is op papier logisch. Door krachten te bundelen, kunnen omroepen professioneler werken, kosten delen en meer investeren in journalistiek.

Maar er is ook een andere kant. Gemeenten die geografisch tot dezelfde streek behoren, vormen niet automatisch één gemeenschap met dezelfde interesses.

Een inwoner van Nijkerk voelt zich doorgaans sterker verbonden met wat er in Hoevelaken of Nijkerkerveen gebeurt dan met het dagelijkse nieuws uit Oldebroek of Nunspeet.

En voor inwoners van die gemeenten geldt precies hetzelfde.

Dat verschil lijkt misschien klein, maar raakt juist de bestaansreden van lokale radio.

Loco Media Groep trekt eigen conclusie

Dat de discussie niet alleen theoretisch is, blijkt uit het besluit van Loco Media Groep uit Oldebroek om niet verder te gaan binnen Veluwe Randmeer Media Groep.

Volgens de bekendmaking van VRMG maakt de omroep uit Oldebroek zich zorgen over wat de nieuwe streekstructuur betekent voor de eigen nieuwsvoorziening en programmering.

Daarmee raakt Loco aan een vraagstuk waar meer lokale omroepen mee te maken kunnen krijgen: hoeveel ruimte blijft er straks over om zelf te bepalen wat belangrijk is voor de inwoners van de eigen gemeente?

De overige betrokken omroepen betreuren het vertrek, maar respecteren de beslissing.

Het besluit laat vooral zien dat samenwerking niet uitsluitend een organisatorische kwestie is. Het gaat ook om herkenbaarheid, zelfstandigheid en de band met de luisteraar.

De radioluisteraar wil weten wat er om de hoek gebeurt

Wie bewust afstemt op een lokale radiozender, doet dat meestal met een reden.

Die luisteraar wil weten welke onderwerpen in de eigen gemeenteraad spelen, wat er in het dorp wordt georganiseerd en hoe de plaatselijke sportverenigingen presteren.

In Nijkerk gaat het bijvoorbeeld om nieuws uit Nijkerk, Hoevelaken en Nijkerkerveen. Om de plaatselijke politiek, evenementen en verenigingen. En op zaterdag om de verrichtingen van clubs als Sparta Nijkerk en NSC Nijkerk.

In Oldebroek en Nunspeet hebben inwoners weer hun eigen verenigingen, gebeurtenissen en lokale discussies.

Natuurlijk kunnen onderwerpen uit buurgemeenten interessant zijn. Maar er is een verschil tussen af en toe een regionaal bericht horen en structureel een radioprogramma moeten delen met meerdere gemeenten.

Hoe groter het verzorgingsgebied, hoe groter de kans dat onderwerpen uit de eigen woonplaats minder zendtijd krijgen.

Waarom anders niet gewoon Omroep Gelderland?

Dat roept een belangrijke vraag op.

Als lokale radio steeds meer nieuws uit een groter gebied gaat brengen, waarin verschilt die dan nog van de bestaande regionale omroep?

Voor provinciaal en regionaal nieuws kunnen luisteraars immers al terecht bij Omroep Gelderland.

De kracht van lokale radio is juist dat zij aandacht besteedt aan onderwerpen die op provinciaal niveau vaak te klein zijn om uitgebreid te behandelen.

Een plaatselijke voetbalwedstrijd, een buurtinitiatief, een interview met een dorpsbewoner of een discussie over een straat die opnieuw wordt ingericht.

Voor de provincie misschien een klein bericht, maar voor de inwoners van die gemeente juist belangrijk nieuws.

Als die onderwerpen door schaalvergroting minder aandacht krijgen, dreigt lokale radio haar onderscheidende karakter te verliezen.

Online is de situatie heel anders

Opvallend genoeg kan samenwerking tussen meerdere gemeenten op internet juist uitstekend functioneren.

Een gezamenlijke nieuwswebsite kan berichten uit Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek en andere gemeenten publiceren zonder dat lezers verplicht worden alles te volgen.

Wie in Nijkerk woont, kiest de berichten uit Nijkerk. Wie geïnteresseerd is in Oldebroek, leest het nieuws uit Oldebroek.

De bezoeker bepaalt zelf wat relevant is.

Bij traditionele radio bestaat die mogelijkheid nauwelijks. De luisteraar zet de radio aan en hoort wat er op dat moment wordt uitgezonden.

Komt er een lang onderwerp voorbij over een gemeente waarmee iemand weinig binding heeft, dan kan de belangstelling snel verdwijnen.

Daarom is een streekgerichte aanpak voor online nieuws niet automatisch ook de beste oplossing voor lokale radio.

Vooral de lokale sport kan in de knel komen

De gevolgen worden misschien nog wel het duidelijkst zichtbaar bij de sportverslaggeving.

Lokale sport is voor veel luisteraars een belangrijk onderdeel van de radio-uitzendingen. Niet alleen de uitslagen, maar ook wedstrijdverslagen, interviews en de verhalen rondom de clubs.

Een supporter van Sparta Nijkerk wil weten hoe zijn club heeft gespeeld. Een inwoner van Oldebroek volgt mogelijk heel andere verenigingen.

Wanneer meerdere gemeenten dezelfde zendtijd moeten delen, ontstaat onvermijdelijk de vraag welke clubs aandacht krijgen en hoeveel.

Een streekprogramma kan onmogelijk iedere plaatselijke vereniging even uitgebreid behandelen als afzonderlijke lokale uitzendingen dat kunnen.

Juist daar kan de afstand tussen omroep en luisteraar groter worden.

Samenwerken hoeft niet hetzelfde te betekenen als samen uitzenden

Het is overigens te eenvoudig om te stellen dat streekomroepen daarom geen toekomst hebben.

Samenwerking biedt wel degelijk mogelijkheden. Denk aan het gezamenlijk inzetten van verslaggevers, technische voorzieningen, opleidingen en andere faciliteiten.

Ook bij grotere nieuwsgebeurtenissen die meerdere gemeenten raken, kan een gezamenlijke redactie voordelen hebben.

Maar waarom zou organisatorische samenwerking automatisch moeten betekenen dat alle inwoners naar dezelfde programmering luisteren?

Een model waarin omroepen achter de schermen samenwerken, maar op de radio voldoende ruimte houden voor eigen lokale uitzendingen, zou een manier kunnen zijn om beide belangen te combineren.

Daarvoor zijn uiteraard wel financiële middelen, voldoende vrijwilligers en professionals en duidelijke afspraken nodig.

Wordt er eigenlijk wel naar de luisteraar gevraagd?

Bij de vorming van streekomroepen gaat veel aandacht uit naar bestuurlijke afspraken, financiering, organisatievormen en de toekomst van het omroepbestel.

Maar hoe vaak wordt de gewone radioluisteraar gevraagd wat hij of zij eigenlijk wil?

Wil iemand in Nijkerk een radiostation dat een groot deel van de Noord-Veluwe bedient? Of liever een zender die zich volledig richt op de eigen gemeente?

En hoe denken inwoners van Oldebroek en Nunspeet daarover?

Het zijn vragen die minstens zo belangrijk zijn als de manier waarop de nieuwe omroeporganisatie wordt ingericht.

Want uiteindelijk bepaalt niet de grootte van de organisatie, maar de belangstelling van de inwoners of een lokale radiozender relevant blijft.

Vertrek Loco moet aanleiding zijn voor bredere discussie

Het besluit van Loco Media Groep om uit de samenwerking te stappen, hoeft niet te betekenen dat de vorming van streekomroepen mislukt.

Het is wel een signaal dat de belangen van individuele gemeenten en omroepen niet vanzelfsprekend samenvallen met die van een grotere streekorganisatie.

Juist daarom verdient de discussie over lokale herkenbaarheid meer aandacht.

De vraag zou niet alleen moeten zijn hoe omroepen samen sterker kunnen worden, maar ook hoe wordt voorkomen dat de band met de eigen gemeente verloren gaat.

Want als een inwoner van Nijkerk de radio aanzet en vooral hoort wat er in Oldebroek of Nunspeet speelt, terwijl inwoners daar juist zitten te wachten op hun eigen plaatselijke nieuws, schiet de lokale omroep dan niet haar doel voorbij?

De toekomst van lokale radio draait uiteindelijk om meer dan schaalvergroting en samenwerking.

Een streekomroep mag dan groter worden op papier, maar voor de luisteraar moet de afstand tot het lokale nieuws juist zo klein mogelijk blijven.

En misschien is dat wel de belangrijkste les uit de discussie die door het vertrek van Loco Media Groep opnieuw zichtbaar wordt: lokale radio moet in de eerste plaats lokaal blijven.